Coraz wyższy poziom medycyny i dostęp do nowoczesnych leków i terapii podnosi średnią życia pacjentów. Jego długość jednak często nie koreluje z jego jakością. Z rozmów z osobami starszymi wynika, że najbardziej dokuczliwe nie są zmagania z chorobami, ale zależność od osób trzecich, brak mobilności oraz samotność. Te doświadczenia potwierdzają dane z opublikowanego ogólnopolskiego badania „Ocena potrzeb w zakresie wsparcia seniorów w Polsce”. Oferta dla osób starszych w aptekach jest bardzo złożona i obejmuje wiele obszarów, a personel aptek stara się pomagać w optymalny sposób. Warto o niej pamiętać.

Co warto kupić seniorowi, a na co zwracać uwagę?

Preparaty uzupełniające niedobory witamin, makro i mikro elementów. Przede wszystkim witaminę D3, którą osoby starsze powinny przyjmować przez cały rok. Optymalny poziom witaminy D3 dla dorosłych to zazwyczaj 30-50 ng/ml, przy czym wartości poniżej 20 ng/ml wskazują na niedobór, 20-30 ng/ml na stężenie niewystarczające, a powyżej 50 ng/ml na wysokie; wartości powyżej 100 ng/ml mogą być toksyczne. Wyniki należy zawsze interpretować w kontekście klinicznym i norm podanych przez laboratorium. Przykładowo w cukrzycy, może być zalecana górna granica optymalnego poziomu czyli 50 ng/ml. Zespoły złego wchłaniania, przewlekłe choroby nerek (w tym zespół nerczycowy), niektóre chłoniaki, przewlekła choroba ziarniniakowa (CGD), stan po operacji bariatrycznej ze współwystępującymi klinicznymi objawami niedoboru, leczenie lekami przeciwpadaczkowymi, pierwotna nadczynność przytarczyc zaburzają metabolizm i przyswajanie witaminy D3 i warto w tych przypadkach sprawdzać jej poziom we krwi.

Jak zażywać, by nie szkodzić?

Preparaty wzmacniające, po które chętnie sięgają chorzy zawierają witaminy, minerały oraz ekstrakty roślinne. Warto pamiętać o tym, że np. witaminy z grupy B nie powinny być przyjmowane na noc. Aktywują pracę mózgu i układ nerwowy, utrudniając zasypianie. Miłorząb japoński (Ginkgo biloba), żeń-szeń, czosnek — zwiększają ryzyko krwawień przy lekach przeciwzakrzepowych i NLPZ (niesteroidowych lekach przeciwzapalnych). Minerały (wapń, magnez, żelazo, cynk) — tworzą nierozpuszczalne kompleksy z niektórymi lekami (np. antybiotykami, jak tetracykliny, fluorochinolony), blokując ich wchłanianie.

Należy zachować min. 2-godzinny odstęp w przyjmowaniu leków. Zwykły błonnik, po który sięgają pacjenci z nawykowymi zaparciami może zmniejszać wchłanianie digoksyny (na serce) czy niektórych psychotropów. W przypadku osób z wielochorobowością, leczonych różnymi preparatami, wprowadzenie jakiejkolwiek dodatkowej suplementacji powinno być konsultowane z lekarzem prowadzącym.

Zioła a interakcje

Preparaty ziołowe w problemach ze snem. Bezsenność, która dotyka wiele starszych osób bardzo utrudnia codzienne funkcjonowanie. Przyczyny mogą być różne, czasami może pomóc niewielka modyfikacja leczenia choroby podstawowej. Długotrwałe stosowanie preparatów syntetycznych prowadzi do uzależnienia. Być może zastosowanie ziół w formie herbatek lub tabletek pozwoli, jeżeli nie na odstawienie, to chociaż na zmniejszenie dawki leków chemicznych. Należy pamiętać o tym, że preparaty ziołowe mogą, wbrew obiegowym opiniom, powodować działania niepożądane. Nie prowadzą do uzależnienia, ale zdarzają się dolegliwości gastryczne lub uczulenia. Dziurawiec zawarty w mieszankach ziołowych lub tabletkach może pod wpływem promieni słonecznych wywołać przebarwienia skórne. Leki ziołowe wchodzą również w szereg interakcji. Mogą nasilać działanie leków antyhistaminowych, psychotropowych, hipotensyjnych i alkoholu.

Pomocne kosmetyki

Kosmetyki pielęgnacyjne. Wiele emolientów, głęboko nawilżających i natłuszczających preparatów dostępnych jest tylko w aptekach. Seniorzy odczuwają suchość i łuszczenie skóry, zwłaszcza stóp, łokci i dłoni. Często też są to osoby leżące, niepełnosprawne. Ich skóra wymaga specjalnego traktowania. Warto poprosić farmaceutę o pomoc w dobraniu odpowiedniego preparatu.

Sprzęt medyczny

To już nie tylko ciśnieniomierze, glukometry, inhalatory. Wiele aptek oferuje balkoniki, wózki inwalidzkie, kule, laski. Również te refundowane, w ramach umowy NFZ. W aptece farmaceuta udzieli wszelkich informacji dotyczących obsługi oferowanego sprzętu. Warto o to poprosić, aby nauczyć się prawidłowo przeprowadzać pomiar cukru, ciśnienia czy inhalację.

Diagnostyka i przegląd lekowy

Warto pamiętać o tym, że wiele leków stosowanych w nadciśnieniu, cukrzycy, osteoporozie, przy określonych wskazaniach, pacjentowi 65+ przysługuje bezpłatnie. Co istotne, w aptekach można również skorzystać z wielu usług dodatkowych. Dostępne są szczepienia. W zależności od uprawnień bezpłatnie lub z odpłatnością zniżkową. W ramach aptecznego prezentu warto skorzystać z dostępnej diagnostyki. Farmaceuta może przeprowadzić analizę składu ciała, badanie poziomu cholesterolu, cukru. W chwili obecnej są to usługi odpłatne. Aptekarz omówi wyniki oraz zaleci wprowadzenie zmian w stylu życia, podpowie odpowiednią dietę. Warto seniorowi sprezentować przegląd lekowy przeprowadzony przez farmaceutę. Jest to bardzo ważna usługa. Pacjent przedstawia historię choroby oraz wszystkie stosowane leki. Przegląd lekowy, wpisując się w ramy opieki farmaceutycznej pozwala na wyeliminowanie działań ubocznych, optymalizację terapii, zmniejszenie kosztów leczenia. Pacjenci dostają zalecenia, farmaceuta pomaga rozwiązać wątpliwości związane z przyjmowaniem leków, sprawdza czy nie dublują się substancje chemiczne (recepty od różnych specjalistów), czy terapia nie niesie ze sobą ryzyka interakcji lekowych. Warto zaznaczyć, że nie zmienia się terapii ani dawek leków. W razie wątpliwości zaleca się konsultacje z lekarzem prowadzącym.

Źródła:

https://seniorapp.pl/wyniki-iv-edycji-raportu-ocena-potrzeb-w-zakresie-wsparcia-dla-seniorow-w-polsce-edycja-2024

Autor: mgr farm. Małgorzata Zięba