Profilaktyka przed wszystkim

Ciąża, połóg i karmienie piersią to bardzo ważny czas w życiu kobiety i jej najbliższych. "Morbum evitare quam curare facilius est" (łatwiej jest unikać choroby niż ją leczyć) – ta stara łacińska sentencja ma szczególne zastosowanie w okresie, dlatego warto wdrożyć kilka podstawowych reguł profilaktyki.

Przestrzeganie zasad higieny to przede wszystkim częste i dokładne mycie rąk. Trzeba szczególnie pamiętać o myciu rąk po wyjściu z toalety, powrocie z pracy, z zakupów, przed przyrządzaniem posiłków.

Oszczędny tryb życia, niwelowanie stresu, dbanie o ilość i jakość snu. Umiarkowana aktywność fizyczna powinna być adekwatna do możliwości ciężarnej.

Ograniczanie potencjalnego kontaktu z drobnoustrojami. Kobieta w tym okresie powinna unikać dużych skupisk ludzkich, zgromadzeń zwiększających ryzyko zachorowania.  Zbilansowana, urozmaicona dieta powinna być oparta na naturalnych produktach. Pełnowartościowe posiłki to te bogate w składniki odżywcze, witaminy i minerały. Takie posiłki są naturalną suplementacją podnosząca odporność organizmu. Kluczowe jest spożywanie warzyw, owoców, pełnoziarnistych produktów zbożowych, chudego mięsa, ryb, jaj i zdrowych tłuszczów. Czego należy unikać? Surowego mięsa (tatara), surowych ryb (sushi), surowych jaj, serów pleśniowych, mleka niepasteryzowanego (ryzyko salmonelli/listeriozy). Warto ograniczyć sól, cukier, fast foody. Zaleca się przyjmowanie kwasu foliowego, witaminy D, jodu, żelaza (według zaleceń lekarza prowadzącego). Dieta nie powinna zawierać też składników wysokoalergizujących (m.in. czekolady, orzechów, owoców morza); jeśli w rodzinie jest stwierdzona alergia, należy zachować szczególną ostrożność, a menu skonsultować ze specjalistą.

Gdy pojawi się infekcja

Jeżeli w czasie ciąży zdarzy się infekcja, nie powinno się stosować żadnych medykamentów bez konsultacji z lekarzem. Banalny ból gardła może być bowiem objawem nie tylko infekcji, ale także alergii, refluksu czy zapalenia zatok. Zmiany hormonalne w ciąży zwiększają ryzyko zgagi. Zarzucanie treści żołądkowej podrażnia gardło. Oczywiście dolegliwości takie jak ból gardła czy katar w ciąży nie są niebezpieczne dla rozwoju płodu. Większość infekcji objawiających się bólem gardła ma podłoże wirusowe. W tych przypadkach leczenie ma formę objawową. Znacznie rzadziej zdarzają się te wywołane przez bakterie i grzyby. Po ustaleniu etiologii należy wdrożyć odpowiednie leczenie. Szczególnie, gdy samopoczucie się nie poprawia i utrzymuje się podwyższona temperatura. Zawsze wymagana jest konsultacja z lekarzem. Preparat, dawka, długość leczenia muszą być dobrane przez lekarza prowadzącego. Nie wolno stosować żadnych chemioterapeutyków na własną rękę. W tym czasie należy kierować się zasadą, zgodnie z którą wdraża się leczenie wtedy, gdy korzyści przewyższają wszelkie możliwe ryzyka.

Co na ból gardła

Z bólem gardła u przyszłej mamy w wielu przypadkach doskonale poradzą sobie domowe, sprawdzone od lat bezpieczne metody. Ciepłe mleko z miodem – nawilży gardło i złagodzi podrażnienie. Macerat z siemienia lnianego to z kolei niezastąpiony środek powlekający. Skuteczny będzie się kisiel lniany przygotowany poprzez zagotowanie nasion lnu (szklanka wody + 2 łyżki nasion). Po odstawieniu na 10 minut i odcedzeniu nasion dodaje się kilka łyżek dobrego (najlepiej domowego) soku owocowego. Może być to sok z malin, bzu czarnego lub inny. Sprawdzi się również domowy syrop z cebuli i czosnku o działaniu aseptycznym.

Jeżeli pojawi się kaszel jest (suchy) można stosować nebulizacje z izotonicznego roztworu soli fizjologicznej (0,9% NaCl), które doskonale nawilżają i koją podrażnioną błonę śluzową dróg oddechowych, minimalizując działanie ogólnoustrojowe. Przy kaszlu mokrym stosujemy nebulizacje z hipertonicznego NaCl w celu upłynnienia wydzieliny. Inhalację są jedną z najbezpieczniejszych metod leczenia objawowego.

U kobiet w ciąży ważne jest intensywne nawadnianie organizmu, które także bezpiecznie złagodzi ból gardła. Rekomendowane jest wypijanie dziennie co najmniej 2-3 litry ciepłych (nie gorących!) napojów. Może to być woda, herbata, ale również napary z lipy lub malin, a także ciepłe mikstury z dodatkiem miodu, cytryny i imbiru. Należy pamiętać, że popularną szałwię stosuje się jedynie do płukania gardła. Nie jest wskazane jej picie, zwłaszcza w okresie laktacji.

Farmaceutyki

Apteki oferują bogaty asortyment preparatów stosowanych przy bólu gardła. Oferta dla kobiet ciężarnych cały czas się poszerza, warto z niej skorzystać. Skład tych produktów oparty jest na bazie naturalnych składników.  Oferowane są zarówno w formie tabletek do ssania jak i powlekających syropów tworzących ochronny filtr na podrażnionej śluzówce. Substancje dopuszczone do użycia dla kobiet w ciąży oraz karmiących przy bólu gardła to:

• Surowce roślinne: porost islandzki, prawoślaz, maliny, miód, propolis
• Związki naturalnie występujące w przyrodzie – kwas hialuronowy, sól fizjologiczna, kwas askorbinowy, cynk
• Mentol redukujący podrażnienie gardła. Jako środek przeciwbólowy oraz obniżający temperaturę można stosować paracetamol. Doraźnie, w jak najmniejszej działającej dawce. Nie więcej niż 4 g na dobę.

Jak zawsze, trzeba liczyć się z możliwością uczuleń. Jeżeli wystąpią niepokojące objawy, należy natychmiast przerwać stosowanie preparatu i skontaktować się z lekarzem prowadzącym.

Czego unikać

Kobiety w ciąży i karmiące powinny szukać przy bólu gardła preparatów dedykowanych wyraźnie tej grupie pacjentek. Nie należy przyjmować preparatów ogólniestosowanych, ponieważ wiele z nich zawiera w swoim składzie substancje zabronione. Nie wolno stosować leków zawierających pseudoefedrynę, fenylefrynę, a są one w składzie większości znanych preparatów na przeziębienie. Wykluczone są wszelkie wyciągi ziołowe i syropy zawierające nawet niewielki dodatek alkoholu. Nie stosuje się ibuprofenu oraz innych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), zwłaszcza w III trymestrze ciąży. Aspiryna jest dozwolona jedynie w szczególnych przypadkach i pod ścisłą kontrolą lekarza, podobnie jak preparaty zawierające jony srebra ( srebro koloidalne, nanokoloidy). Napary z szałwii – tylko do płukania gardła, nie do picia.

Karmienie piersią

W trakcie infekcji nie należy rezygnować z karmienia piersią. Jest ono nie tylko bezpieczne, ale wręcz zalecane. Patogeny będące przyczyną choroby nie przenikają do pokarmu, natomiast przeciwciała produkowane przez organizm matki trafiają do mleka i skutecznie wzmacniają odporność dziecka. Bezwględnie należy zachować higienę. Należy często myć ręce, a zwłaszcza przed każdym karmieniem i kontaktem z niemowlęciem. Często zmieniana maseczka ograniczy transmisję wirusów i bakterii drogą kropelkową.

Ciąża to szczególny czas w życiu kobiety, który wymaga szczególnej troski, zwłaszcza jeśli pojawią się infekcje. Opieka zarówno ta medyczna jak i farmaceutyczna nad kobietą w ciąży lub karmiącą wymaga indywidualnego podejścia i jest nie lada wyzwaniem.
 

Autor: mgr farm. Małgorzata Zięba