Przyczyny niedrożności nosa

Wakacyjne podróże wiążą się niekiedy z uciążliwymi przypadłościami. Jedną z nich jest pojawiająca się niedrożność nosa. Może ją wywoływać kilka czynników, które często niestety na siebie się nakładają. Trudności w oddychaniu przez nos mogą być wywołane ostrym, przewlekłym, zaostrzającym się zapaleniem zatok przynosowych; nadmiernym przekrwieniem błony śluzowej nosa spowodowanym przeziębieniem lub reakcją alergiczną i, z czego nie wszyscy sobie zdają sprawę, zmianą pozycji ciała.

Specyfika podróży lotniczej

Zwłaszcza w samolocie czy innych środkach transportu publicznego, w których przebywamy dłużej, jesteśmy bardziej narażeni na infekcje i konsekwencje braku dostępu do świeżego powietrza. Mimo, że kanały wentylacyjne są na bieżąco odkażane, mogą być źródłem roztoczy kurzu domowego i zarodników grzybów pleśniowych. Ponadto, powietrze z klimatyzacji ma zmienną temperaturę i z zasady wysusza błonę śluzową nosa. Nie bez znaczenia jest też charakterystyczna dla podróży lotniczej zmiana ciśnienia. Podczas dłuższych lotów zmieniamy też pozycje ciała, to normalne i wskazane, jednak każda taka zmiana – z siedzącej na leżącą czy półleżącą może wywołać poczucie niedrożnego nosa.

Doświadczamy zatem efektu nałożenia się przyczyn: zmiany pozycji ciała, zmiany ciśnienia, wysuszające powietrze z nawiewów oraz alergeny czy bakterie – to wszystko przyczynia się do poczucia niedrożności nosa.

Kwestie anatomiczne

Nie wszyscy zdają sobie sprawę, że mają skrzywioną przegrodę nosową. Nosy ludzi rasy białej są narażone na urazy powodujące skrzywienie przegrody nosowej – w lewo lub w prawo. Skutkiem jest ucisk na ujście zatoki szczękowej, powodujący jej zatykanie. Skrzywiona przegroda nosowa generuje przewlekłe stany zapalne – bakteryjne, wirusowe czy alergiczne. Przewlekłe i chroniczne stany zapalne powodują z kolei przerosty małżowin nosowych zatykające szerokość światła przewodu nosowego i uciskające na ujście zatoki szczękowej.

Pierwsza pomoc

Statystycznie ujmując, jednym z najczęściej sprzedawanych leków na te objawy jest ksylometazolina, traktowana często jako panaceum. Działając przez receptor alfa, zwęża naczynia, rozszerza błony śluzowe, w związku z czym, jeżeli mamy katar, poczucie zatkanego nosa (nie katar wodnisty, bo na to są leki przeciwhistaminowe), i chcemy nos udrożnić, jest ona przysłowiowym lekiem na całe zło, bo działa dosłownie w ciągu dwóch, trzech minut. Efekt terapeutyczny utrzymuje się krótko, ale zadanie jest spełnione – błony śluzowe są drożne, nos jest drożny.

Kto może stosować?

Każda grupa pacjentów może stosować ksylometazolinę ( dzieci do 12 r.ż, stosuje się preparat o mniejszym stężeniu – 0,05 %), jednak trzeba mieć świadomość, że większość osób ma tendencję do jej nadużywania. Nie ma specjalnych, szczególnych przeciwwskazań, jednak każde pojawiające się krwotoki z nosa czy nadciśnienie tętnicze, przy stosowaniu ksylometazoliny, może dać efekt wzmożonej niedrożności naczyń i krwawień z nosa. Na to bym zwróciła uwagę i wtedy lek ten należy odstawić.

Niestety wielu pacjentów uzależnia się od tych kropli – bo są skuteczne i szybko przynoszą poprawę. Nie mają świadomości z konsekwencji takiego postępowania. Nadużywanie ksylometazoliny niszczy śluzówkę nosa, ścieńcza grubość ścian naczyń; często naczynia są tak ścieńczone, że pojawiają się krwawienia z nosa.

Czy można temu zaradzić? Tak, aplikować ksylometazolinę naprawdę rzadko i tylko doraźnie, kiedy naprawdę zachodzi taka potrzeba.

Kiedy możemy powiedzieć, że pacjent się uzależnił?

– Jeśli mówi, że stosował je kiedyś dwa czy razy dziennie, a teraz stosuje co godzinę. Wtedy trzeba zrobić wszystko, żeby jak najszybciej go z tego uzależnienia wyleczyć, bo inaczej dochodzi do nieodwracalnych zmian w błonie śluzowej nosa. Czasami konieczne i pomocne są leki przeciwhistaminowe, które działają trochę podobnie, bo też zmniejszają, podobnie jak ksylometazolina, przepuszczalność naczyń, a także – po konsultacji z lekarzem specjalistą – krople sterydowe.

Autor: dr n. med. Izabella Pawlik, specjalista alergolog