Pasożyty i wszawica
Spis treści:
- Rodzaje wszy i ich charakterystyka
- Wesz głowowa: pasożyt skóry głowy
- Wesz odzieżowa: pasożyt ubrań i pościeli
- Wesz łonowa: pasożyt okolic intymnych
- Wszawica: choroba pasożytnicza
- Objawy wszawicy: jak rozpoznać infekcję?
- Świąd skóry głowy: reakcja na wszy
- Leczenie wszawicy: skuteczne metody
- Substancje czynne: dimetikon, cyklometikon, permetryna oraz sposób ich działania
- Metody mechaniczne: Wet Combing i grzebienie
- Profilaktyka wszawicy
- Regularne kontrole i higiena osobista
- Środki odstraszające wszy: naturalne preparaty
- Ciekawostka: Rudolf Weigl i szczepionka na dur plamisty (tyfus plamisty)
Rodzaje wszy i ich charakterystyka
Wyróżnia się trzy rodzaje wszy ludzkich: wesz głowową, odzieżową oraz łonową.
Wesz głowowa: pasożyt skóry głowy
Skąd się biorą wszy u dzieci? To pytanie zadają sobie często rodzice tuż po tym, jak okazuje się, że wszy pojawiły się w grupie przedszkolnej lub w klasie. Najczęściej wesz głowowa występuje u dzieci, ponieważ podczas zabawy mają one ze sobą bliski kontakt. Leżą na dywanie, a podczas wspólnych aktywności ich głowy stykają się. Wszy mogą także przenosić się przez używanie wspólnych gumek do włosów czy czapek. Wszy nie skaczą ani nie latają, one pełzają.
Jak wyglądają wszy? Dorosłe wszy mają 2-3 mm długości (wielkość ziarnka sezamu), są płaskie i mają 6 nóg. Są w kolorach od szarawo-białego po brązowy. Czasem trudno je zauważyć, dlatego przy podejrzeniu obecności wszy u dziecka warto sprawdzać włosy przy bardzo dobrym świetle, na linii włosów, skroni, karku, a także za uszami.
Wszy we włosach składają jaja. Jedna samica wszy składa od 100 do 300 jaj. Warto wiedzieć, jak wyglądają jaja wszy. Są one małe, owalne i mocno przylegają do włosa, zwykle blisko skóry głowy. Wesz ludzka żywi się krwią człowieka. Określenia gnida wszy używa się potocznie w celu nazwania jaj pasożyta. Gnidami nazywa się też puste osłonki jaj. W przeciwieństwie do łupieżu wszy nie można łatwo zdmuchnąć z włosów. Wesz ludzka poza skórą głowy żyje bardzo krótko, od 24 do 48 godzin, ale po wykryciu wszawicy warto wyprać niedawno używaną pościel i ubrania, a grzebienie dokładnie oczyścić. Lepiej zrobić to od razu niż zastanawiać się, ile żyją wszy na pościeli czy na ubraniach i maskotkach.
Wesz odzieżowa: pasożyt ubrań i pościeli
Wesz odzieżowa żyje głównie w szwach i fałdach ubrań, a na skórę człowieka przechodzi, by pobrać krew. Może przenosić bakterie wywołujące dur plamisty, nazywany również tyfusem plamistym.
Wesz łonowa: pasożyt okolic intymnych
Wesz łonowa żyje głównie w owłosieniu okolic intymnych, rzadziej w brwiach lub rzęsach. Przenosi się przede wszystkim podczas bliskiego kontaktu fizycznego i wymaga leczenia.
Wszawica: choroba pasożytnicza
Wszawica głowowa nie pyta o wiek ani o status społeczny. Może dotknąć każdego, nie tylko dzieci, ale także ich opiekunów. Ważne, aby ją wyleczyć i wdrożyć profilaktykę. Nie wolno nią straszyć ani zawstydzać osób, które są nią dotknięte.
Objawy wszawicy: jak rozpoznać infekcję?
Znalezienie żywych wszy potwierdza aktywną wszawicę. Jeśli zauważymy wszy na głowie dziecka, sprawdzamy skórę głowy również domowników. Rozdzielamy włosy na pasma oraz przeczesujemy je grzebieniem o gęsto rozstawionych zębach, zwłaszcza za uszami, karku i na linii włosów.
Świąd skóry głowy: reakcja na wszy
Reakcją na ugryzienie przez wszy oraz ich aktywne bytowanie na skórze głowy jest świąd, który może wywoływać silną potrzebę drapania lub pocierania skóry. Intensywne drapanie powoduje powstawanie małych ranek, strupów oraz wtórne zakażenie. Świąd nie występuje od razu, dlatego warto sprawdzać skórę głowy profilaktycznie, nawet wtedy, gdy nie obserwujemy intensywnego drapania głowy. Czasem zdarza się, że intensywne drapanie może powodować powstawanie tzw. kołtunów w tym miejscu.
Leczenie wszawicy: skuteczne metody
Po wykryciu wszawicy trzeba zastosować preparaty przeznaczone do jej leczenia. Należy postępować zgodnie z ulotką i przestrzegać czasu działania oraz zaleceń dotyczących powtórzenia kuracji. Włosy sprawdzamy u wszystkich domowników i leczymy osoby, u których stwierdzono pasożyty. Golenie włosów nie jest konieczne, a samo umycie głowy zwykłym szamponem nie jest wystarczające.
Substancje czynne: dimetikon, cyklometikon, permetryna oraz sposób ich działania
Dimetikon i cyklometikon to związki silikonowe stosowane w niektórych preparatach przeciw wszom. Działają fizycznie, zaburzając funkcjonowanie pasożytów. Ich skuteczność zależy od konkretnej formuły, a preparaty różnią się również działaniem na jaja (gnidy). Warto więc wybierać takie, które działają zarówno na wszy jak i na gnidy. Po wpływem ich działania wszy i gnidy duszą się, ponieważ preparaty te odcinają im dopływ tlenu.
Permetryna jest substancją owadobójczą z grupy pyretroidów, która zaburza funkcjonowanie układu nerwowego pasożytów. Skuteczność preparatów z permetryną może być ograniczona przez oporność wszy na permetrynę. Wybór środka warto skonsultować z farmaceutą, zwłaszcza gdy leczenie dotyczy małego dziecka.
Metody mechaniczne: Wet Combing i grzebienie
Wet combing, czyli metoda mokrego wyczesywania, polega na dokładnym wyczesywaniu mokrych włosów gęstym grzebieniem, pasmo po paśmie. Metoda pomaga wykryć i usunąć wszy oraz gnidy. Może być stosowana jako element leczenia, a w określonych schematach również jako metoda mechaniczna bez preparatu. Wymaga systematyczności i powtarzania kontroli.
Profilaktyka wszawicy
Nie da się całkowicie wyeliminować wszawicy w placówkach edukacyjnych czy w miejscach feryjnego wypoczynku dzieci, gdzie dzieci przebywają blisko siebie. Po wykryciu wszy u dziecka, należy poinformować przedszkole, szkołę oraz rodziców dzieci, które miały bliski kontakt z zarażonymi i zalecić obserwację oraz częste sprawdzanie głowy dzieci.
Pamiętajmy, że cykl życia wszy trwa około 3-4 tygodnie, od złożenia jaj, przez 3 kolejne stadia rozwojowe: od niedojrzałej wszy do postaci dorosłej, która składa jaja. Brak reakcji na pasożyty powoduje powtarzalność cyklu życia i ponowne rozprzestrzenianie się wszawicy.
Regularne kontrole i higiena osobista
Należy regularnie sprawdzać włosy dziecka szczególnie po informacji o wszawicy w placówce, do której dziecko uczęszcza. Częste mycie głowy, nie jest w tym przypadku skuteczną profilaktyką, ponieważ czystość włosów nie chroni przed zarażeniem. Należy unikać wspólnego używania szczotek, grzebieni, spinek, gumek czy nakryć głowy.
Środki odstraszające wszy: naturalne preparaty
Olejki eteryczne i inne naturalne środki mogą podrażniać skórę głowy, szczególnie u dzieci, a ich skuteczność nie jest potwierdzona. Można je jednak stosować w sprayach przeciwszawiczych w towarzystwie skutecznych składników eliminujących wszy takich jak np. dimetikon, a także w gumkach na włosy, ponieważ one nie mają bezpośredniego kontaktu ze skórą.
Powikłania wszawicy: tyfus plamisty
Wszawica głowowa może prowadzić do uszkodzeń skóry i wtórnych zakażeń bakteryjnych będących skutkiem drapania. Trzeba zaznaczyć, że dur plamisty (tyfus plamisty) jest chorobą przenoszoną przez wesz odzieżową, a nie typowym powikłaniem wszawicy głowowej.
Ciekawostka: Rudolf Weigl i szczepionka na dur plamisty (tyfus plamisty)
Warto wiedzieć, że to polski biolog, pochodzenia austriackiego, Rudolf Weigl opracował metodę hodowli bakterii Rickettsia prowazekii w jelicie wszy odzieżowej wywołującej dur plamisty oraz metodę wytwarzania szczepionki przeciw tej chorobie. Jego badania prowadzone we Lwowie przyczyniły się do rozwoju profilaktyki duru plamistego.
Podsumowanie:Wszawica wraca do przedszkoli i szkół regularnie, dlatego oprócz walki z nią najważniejsza jest profilaktyka i niebagatelizowanie informacji o jej wystąpieniu.
Autor: Aleksandra Bartoszewska
Piśmiennictwo:
- https://www.gov.pl/web/psse-warszawa/to-warto-wiedziec-o-wszawicy
- https://www.gov.pl/web/psse-kozienice/wszawica
- https://www.gov.pl/web/gis/zadania-szkoly-w-walce-z-wszawica?utm_source=chatgpt.com
- Kisiel K., Jakie są aktualne zalecenia dotyczące leczenia wszawicy? Które preparaty są skuteczne i jak je stosować? https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.7.165.2
- https://kosmos.ptpk.org/index.php/Kosmos/article/view/2640/2550
___________________________________
___________________________REKLAMA
