Gdy stres nas mobilizuje

Stres ostry, krótkotrwały ma zazwyczaj pozytywne działanie – mobilizuje organizm do obrony. mięśnie się napinają, mózg lepiej reaguje na wszystkie bodźce. Większość stresorów, na które jesteśmy narażeni, jest bardziej psychologiczna niż fizyczna.

Zazwyczaj towarzyszą temu bardzo nieprzyjemne emocje – lęk, strach, złość, dysforia. W naszym organizmie trwa w tym czasie pełna mobilizacja spowodowana przez wyrzut neuroprzekaźników – np. noradrenalina w mózgu człowieka, zwiększa naszą czujność, poprawia uwagę i pamięć.

Problem stresu przewlekłego

Kondycja psychofizyczna wzmacnia układ odpornościowy. W przypadku, gdy stres trwa zbyt długo, albo stresor jest na tyle silny, że przekracza możliwości adaptacyjne i kompensacyjne naszego organizmu stres ostry przeradza się w przewlekły i zaczynają się kłopoty ze zdrowiem. wynikają one z konkretnych, biologicznych zmian.

Długotrwale podwyższony poziom kortyzolu wpływa negatywnie na funkcjonowanie białych krwinek. Paradoks polega na tym, że o ile w krótkim okresie hormon ten może blokować stany zapalne, o tyle jego duża ilość ogranicza namnażanie i aktywność limfocytów T i B odpowiedzialnych za walkę z patogenami, a organizm staje się bezbronny wobec infekcji.

Czynnik chorobotwórczy

Nagły, intensywny stres może być czynnikiem spustowym do wystąpienia zawału serca albo udaru mózgu. Przewlekły, utrzymujący wysoki poziom kortyzolu, powoduje trwałe zmiany metaboliczne w organizmie. Sprzyja cukrzycy, otyłości, nadciśnieniu, zaburzeniom pamięci. długotrwały stres zwiększa ryzyko chorób kardiologicznych i naczyniowych, m.in. nadciśnienia tętniczego, choroby niedokrwiennej serca, zawału serca czy udaru mózgu. szczególnie narażone na komplikacje są osoby obciążone schorzeniami układu krążenia, palące papierosy, pijące alkohol, spożywające niezdrową żywność oraz unikające aktywności fizycznej. pierwsze objawy silnego stresu odczuwane są bardzo często właśnie w okolicach serca.

Przewlekły stres podnosi poziom homocysteiny, a ta ma swój udział w formowaniu się blaszek miażdżycowych, odkładaniu cholesterolu w ścianach naczyń. Zwiększa się ryzyko agregacji płytek, a więc zakrzepów w tętnicach sercowych albo tętnicach mózgowych. często, przewlekły stres kojarzymy też z nasileniem arytmii, kołataniem serca i nieprzyjemnymi odczuciami związanymi z tym nieregularnym biciem serca.

Wpływ na mózg

Kortyzol też nie jest obojętny dla naszego mózgu i jest hormonem, który na dłuższą metę jest neurotoksyczny. powoduje uszkodzenie neuronów, zwłaszcza okolicach skroniowych, gdzie powstają ślady pamięciowe. w związku z tym, pierwszym objawem przewlekłego stresu mogą być zaburzenia pamięci, zaburzenia koncentracji, problemy z utrwalaniem śladów pamięciowych. Długotrwały stres może zmienić osobowość osoby na niego narażonej. Zmiany w mózgu postępują wolno, ale skutecznie zaburzają jego pracę. wpływa to na zachowanie, reakcje na różne wydarzenia oraz na trudności z rozwiązywaniem problemów. pewne regiony mózgu, odpowiedzialne za emocje zaczynają się kurczyć, co może powodować narastanie objawów psychiatrycznych, które będziemy postrzegać jako stany depresyjne lub stany lękowe.

Problemy z trawieniem

Przewlekły stres może prowadzić do zaburzeń trawienia i wywoływać zgagę, bóle brzucha, niestrawności czy wrzody. może także wpływać na apetyt, powodując jego utratę lub prowadząc do nadmiernej, kompulsywnej konsumpcji.

Alergie i choroby autoimmunologiczne

Przewlekły stres wyzwala rozwój chorób autoimmunologicznych, w tym raka. nasz organizm przestaje rozpoznawać, co jest zagrożeniem i zaczyna sam siebie wyniszczać.

W sposób zdecydowany wpływa też na objawy wszystkich rodzajów alergii. Zarówno alergii inhalacyjnej, pokarmowej, jak i skórnej; może nasilać istniejące już manifestacje kliniczne alergii oraz intensyfikować objawy związane np. z astmą oskrzelową, czyli duszności i kaszlu. może wywoływać świąd skóry, pokrzywkę. dermografizm dodatni bardzo często występuje u osób nadpobudliwych. Alergeny i stres wywołują efekt kumulujący i nakładający się. Pod wpływem stresu organizm wydziela dodatkowe ilości histaminy – mediatora odpowiedzialnego za objawy alergiczne.

Autor: Jakub Kurowski

Piśmiennictwo:

https://www.mp.pl/poz/psychiatria/ekspert/wywiady/146614,stres-ostry-stres-przewlekly

https://www.mp.pl/poz/psychiatria/ekspert/wywiady/160560,rozbroic-stres

http://www.phie.pl/pdf/phe-2010/phe-2010-2-268.pdf